Kredyty walutowe, choć były popularne ok. 20 lat temu, do dziś budzą emocje. Wielu kredytobiorców nadal spłaca takie zobowiązania albo próbuje zrozumieć swoją sytuację prawną w związku z nimi. Jeśli zastanawiasz się, czym różni się kredyt indeksowany od denominowanego i dlaczego te różnice są ważne, jesteś w dobrym miejscu. Sprawdź, co warto wiedzieć i na co zwrócić uwagę.
Najważniejsze informacje:
- kredyt indeksowany i denominowany to dwie odmiany kredytu walutowego;
- między nimi istnieją istotne różnice, dotyczące przede wszystkim przeliczania walut;
- zarówno kredyt denominowany, jak i indeksowany może zawierać klauzule abuzywne stanowiące podstawę do unieważnienia umowy.
Kredyt indeksowany a denominowany dlaczego ma to znaczenie?
Pojęcia kredytu indeksowanego i denominowanego dotyczą zobowiązań walutowych. Choć oba te produkty wyglądają podobnie, istnieją między nimi bardzo ważne różnice dotyczące kursu wymiany walut. Wpływa to m.in. na całkowitą kwoty zadłużenia, sposób spłaty rat i ryzyko kursowe. Od tego, czy masz kredyt indeksowany czy denominowany, zależą też możliwości roszczeń wobec banków.
Co to jest kredyt indeksowany?
Kredyt indeksowany jest udzielony w złotych, ale przeliczany na walutę obcą. Przykładowo kredyt indeksowany we frankach szwajcarskich zaciąga się na konkretną kwotę w PLN, a dalsze kroi wyglądają następująco:
- bank wypłaca kredyt w PLN,
- kwota zadłużenia jest przeliczana na walutę obcą (CHF) według kursu z dnia uruchomienia,
- każda rata jest obliczana na podstawie aktualnego kursu waluty i spłacana w złotówkach.
Taka sytuacja naraża kredytobiorcę na spore ryzyko. Wraz ze wzrostem kursu franka wartość salda zadłużenia w złotówkach rośnie, niezależnie od spłaty. Przykładowo –zaciągnięto kredyt na 250 000 zł indeksowany do franka szwajcarskiego. W dniu wypłaty bank przelicza tę kwotę według aktualnego kursu na walutę obcą. W 2008 r. kurs franka mógł wynosić np. 2 PLN. Oznacza to, że kwota kredytu wynosi 125 000 CHF. Po jakimś czasie kredytobiorca spłacił 50 000 CHF. Pozostaje mu do spłaty saldo 75 000 CHF. W tym czasie jednak kurs franka wzrósł do 4 PLN. Tym samym jego saldo do spłaty wynosi 300 000 PLN więcej niż wynosiła pierwotna kwota kredytu.
Wysokość raty również zmienia się wraz z kursem może rosnąć lub spadać w zależności od jego wahań. Każda rata wyrażana jest we frankach (np. 750 CHF miesięcznie), ale przeliczana na złotówki. Oznacza to, że przy kursie 2 PLN rata wynosi 1500 zł, ale przy kursie 2,50 PLN jest to już 1875 zł, a przy kursie 4 PLN aż 3000 zł.
Czym jest kredyt denominowany?
W przypadku kredytu denominowanego zasady są nieco bardziej przejrzyste. Kwota kredytu jest zapisana w umowie w walucie obcej, a wypłata środków następuje w złotych. Schemat wygląda następująco:
- umowa określa kwotę kredytu w walucie obcej (np. CHF),
- bank przelicza ją na PLN według aktualnego kursu i wypłaca w złotówkach,
- raty są wyrażone w walucie obcej i przeliczane na złote według aktualnego kursu banku.
Kredytobiorca mógł np. zaciągnąć kredyt na 125 000 CHF. Wypłata dokonywana była w złotówkach. Jeżeli w jej dniu kurs CHF wynosił 2 PLN, kredytobiorca otrzymywał 250 000 zł, jeżeli kurs wynosił 2,20 PLN, kredytobiorca otrzymywał 275 000 zł. Przy tym rodzaju kredytu walutowego nie wiadomo więc, ile faktycznie dostanie się od banku. Zasada naliczania rat jest taka sama jak przy kredycie indeksowanym ich kwota jest wyrażona w obcej walucie, a następnie przeliczana na złotówki według aktualnego kursu. Oznacza to, że przy racie 750 CHF i kursie 2 PLN rata wynosi 1500 zł. Jeżeli jednak kurs wzrośnie do 2,50 PLN rata wyniesie 1875 zł, a przy kursie 4PLN/1CHF rata wzrośnie do 3000 zł.
Kredytobiorca nie ma wpływu ani na kurs uruchomienia, ani na kurs spłaty, a w przypadku wzrostu kursu waluty rata staje się wyższa.
Kredyt denominowany a indeksowany na czym polega najważniejsza różnica?
Najważniejsza różnica między kredytem indeksowanym a denominowanym dotyczy waluty, w jakiej kwota kredytu jest wyrażona w umowie:
- w kredycie indeksowanym kwota jest wyrażona w PLN, a waluta to mechanizm przeliczeniowy,
- w kredycie denominowanym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej.
To rozróżnienie ma znaczenie przy ocenie zapisów umownych, ryzyka kursowego i ewentualnych roszczeń. Oba rodzaje kredytu walutowego są ryzykowne i wrażliwe na wahania kursów, ale przy kredycie indeksowanym wzrost kursu waluty wpływa na wysokość kwoty do spłaty.
Kredyt denominowany i indeksowany jakie są podstawy roszczeń dla frankowiczów?
W ostatnich latach tzw. frankowicze, czyli osoby, które zaciągnęły kredyty we frankach szwajcarskich, masowo ubiegają się o roszczenia, przede wszystkim z tytułu klauzul abuzywnych zawartych w umowach kredytowych. Zarówno posiadacze kredytów indeksowanych, jak i osoby spłacające kredyty denominowane mają szansę uwolnić się od zobowiązania, ale konieczne jest udowodnienie przed sądem, że umowa zawierała klauzule abuzywne.
Jeżeli masz kredyt denominowany lub kredyt indeksowany w walucie obcej, istnieje możliwość ich unieważnienia. Najpierw warto się jednak upewnić, że Twoja umowa zawiera klauzule abuzywne. W tym celu warto skorzystać ze wsparcia prawnika specjalizującego się w tego rodzaju sprawach.
FAQ
Czym się różni kredyt indeksowany od denominowanego?
Różnica polega głównie na tym, w jakiej walucie określono kwotę kredytu. W indeksowanym jest to złoty, w denominowanym waluta obca. Mechanizm przeliczeń i moment ustalania zadłużenia są inne, co wpływa na ryzyko i ocenę prawną umowy.
Kiedy przedawnia się spłacony kredyt frankowy?
Termin przedawnienia wynosi 6 lat od momentu, w którym dowiesz się, że Twoja umowa może zawierać niedozwolone postanowienia umowne, czyli tzw. klauzule abuzywne i że na ich podstawie istnieje możliwość stwierdzenia nieważności umowy kredytu. Ponadto podjęcie niektórych czynności przerywa bieg terminu przedawnienia i wydłuża czas na działanie.
Czy kredyt indeksowany jest nieważny?
Sam fakt, że kredyt jest indeksowany, nie oznacza automatycznie nieważności. Decydują zapisy umowy. Jeśli zawierała nieuczciwe mechanizmy przeliczeniowe, sąd może uznać ją za nieważną.
Czy kredyt denominowany jest nieważny?
O nieważności kredytu nie decyduje jego rodzaj. Ważne są konkretne zapisy umowy. Jeżeli zawiera ona tzw. klauzule abuzywne (np. dające bankowi prawo do stosowania własnych tabel kursowych przy przeliczaniu kwoty kredytu), może być uznana za nieważną przed sądem.
Czy nadal można wziąć kredyt indeksowany w walucie obcej?
Obecnie banki nie oferują kredytów indeksowanych ani denominowanych dla osób zarabiających w złotych. Obowiązujące regulacje znacznie ograniczyły takie produkty, aby chronić konsumentów przed ryzykiem kursowym. Warto jednak pamiętać, że ryzyko wzrostu raty dotyczy każdego kredytu ze zmiennym oprocentowaniem. Aby zmniejszyć ryzyko przekredytowania i trudności w spłacie, warto skorzystać z Analizatora Kredytowego BIK.
